Multimedialn Wystawa Historyczna - zobacz jak działa!

 

btn kody

KALENDARZ HISTORYCZNY

19/8/1943

Aresztowania w Kielcach

 

Kalita de Brenzenheim Karol ps. „Rębajło” (1830-1919)

Urodził się 4 listopada 1830 r. w Komarnie koło Samborca. Jego rodzina pochodząca z Inflant osiedliła się w Galicji po III rozbiorze. Karol pobierał nauki w szkołach w Samborcu, Rzeszowie i we Lwowie.
160px-K Kalita Rembajlo 1863Już jako uczeń gimnazjalny brał udział w pracach konspiracyjnych, za co w 1846 r. został aresztowany i wcielony karnie do wojska austriackiego. Po odbyciu kary kontynuował naukę
w przemyskim gimnazjum. W 1848 r. przedostał się na Węgry i zaciągnął się do legionu gen. Józefa Wybickiego. Po upadku powstania węgierskiego uciekł przed represjami do Turcji. Kiedy powrócił do kraju, ponownie został wcielony do armii austriackiej. Ukończył szkołę kadetów
i rozpoczął zawodową służbę wojskową. W 1859 r. w stopniu nadporucznika walczył w wojnie włoskiej. W bitwie pod Magentą został ranny i dostał się do niewoli francuskiej. Po zawarciu pokoju, powrócił do swego pułku w Peszcie.
Na wieść o wybuchu powstania styczniowego w 1863 r. zgłosił swoją dymisję i z grupą innych oficerów wyjechał do Krakowa. Na miejscu oddał się do dyspozycji władz narodowych. Kalita został mianowany majorem i organizatorem pułku stopnickiego. Na teren Królestwa Polskiego wkroczył 15 sierpnia 1863 r. z oddziałem płk. K. Tetera. Przyjął wtedy pseudonim „Rębajło”.
Po rozbiciu oddziału pod Czernichowem, Kalita podjął samodzielny marsz z garstką powstańców do Pińczowa. Następnie doszedł do lasów w rejonie wsi Trzemoszna, gdzie założył dobrze zorganizowany obóz. Jego oddział wszedł w skład dywizji sandomierskiej korpusu gen J. Hauke – Bosaka. W zimowej kampanii „Rębajło” stoczył kilka zwycięskich bitew z Rosjanami: pod Mierzwinem koło Jędrzejowa (5.XII.1863 r.), pod Hutą Szczeceńską (9.XII.1863 r.) oraz pod Lubienią i Iłżą (17.I.1864 r.).
Za tę ostatnią bitwę otrzymał awans na stopień pułkownika. Na przełomie lat 1863/1864 Kalita zorganizował obóz w lasach niedaleko Cisowa.

cis 2 m

Pomnik w miejscu obozowiska oddziału "Rebajły" w lasach cisowskich.

Na początku lutego 1864 r. ciężko zachorował i został przewieziony na leczenie do dworu w Radkowie koło Bodzentyna. Z tego powodu nie uczestniczył w tragicznej bitwie opatowskiej (21.II). Jednak na wieść o klęsce wyruszył zbierać rozproszone siły swojego pułku. W Paśmie Jeleniowskim odnalazł około 150 powstańców i zaczął przebijać się w kierunku lasów iłżeckich. Stan zdrowia zmusił go do opuszczenia oddziału i przejścia w rejonie Sandomierza na stronę Galicji.
Karol Kalita z fałszywym paszportem udał się na emigracyjną tułaczkę. Przez Wiedeń, Bukareszt dotarł do Turcji. Na emigracji pracował jako inżynier przy budowie kolei, dróg i mostów. Dopiero w 1871 r. powrócił w rodzinne strony i zamieszkał na stałe we Lwowie. Tutaj pracował jako urzędnik w zakładzie psychiatrycznym.
Pułkownik K. Kalita – Rębajło zmarł 25 maja 1919 r. we Lwowie, już w wolnej Polsce. Został pochowany na „Górce powstańców” na cmentarzu Łyczakowskim. Pozostawił po sobie bardzo ciekawe pamiętniki „Ze wspomnień krwawych walk”, wydane we Lwowie w 1913 r.

 

Artur Szlufik

Źródło: J. Kowalczyk, A. Massalski, T. Wągrowski, W hołdzie przeszłości 1863-1864. Województwo Świętokrzyskie, Kielce 2003.

Projekt graficzny i wykonanie - WZ, Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.